آگاهى در درون موجودات نسبت به خالق و آفرينندهء خودشان . 16 - جهان و قوانين پايدار جهان ، ناپايدارى زندگانى دنيا و عدم صلاحيت آن براى اينكه ايده‌آل و كمال مطلوب باشد . 17 - معجزات و خوارق عادات انبياء و تأييد كتب آسمانى خصوصا « تورات » و « انجيل » و تصحيح اغلاط آن دو و امثال اين مطالب . سوره‌ها و آيه‌هاى مكى و مدنى دوران رسالت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله مجموعا بيست و سه سال بوده است . از اين مدت ، سيزده سال در مكه و ده سال در مدينه اقامت فرموده‌اند آنچه از قرآن مجيد در عرض سيزده سال در مكه نازل شده ، سوره‌ها و آيه‌هاى مكى ناميده مىشود . و آنچه در عرض ده سال در مدينه نازل گشته ، مدنى نام دارند سوره‌هاى مكى نوعا در زمينهء توحيد ، معاد ، نبوت ، نظامات جهان ، مبارزهء طرفداران حق با طرفداران باطل ، و شكست جباران و طاغوت‌هاست ، و اغلب جنبهء زيربنايى دارند اما سوره‌هاى مدنى ، بيشتر دربارهء احكام و حكومت و روابط عمومى و نظام زندگى است . بنا بر مشهور ، از صد و چهارده سورهء قرآن هشتاد و شش سوره در مكه ، و بيست و هشت سوره در مدينه نازل شده است . در ترتيب نزول سوره‌ها در روايات اختلاف هست و اثبات ترتيب صحيح آنها شايد مشكل باشد ، بنا به نقلى كه در پايان خواهيم گفت ترتيب نزول سوره‌ها چنين است : 1 - علق ، اولين سوره 2 - قلم ، بعد از علق 3 - مزمل ، بعد از قلم 4 - مدثر ، بعد از مزمل 5 - فاتحه ، بعد از مدثر 6 - مسد ، بعد از فاتحه 7 - تكوير ، بعد از مسد 8 - اعلى ، بعد از تكوير 9 - ليل ، بعد از اعلى 10 - فجر ، بعد از ليل